Komparatywna cytata Ewangelii to jednokrotne zacytowanie wszystkich wersetów czterech ewangelii, w takim logicznym porządku, który umożliwi porównanie sposobu opisu treści ewangelicznych pomiędzy czterema ewangeliami – etap pośredni pomiędzy synopsą a harmonią tekstu.

Spis treści
Przedstawienie założeń cytaty Ewangelii
Cytata Ewangelii 1-91
Cytata Ewangelii 92-167
Cytata Ewangelii 168-259
Cytata Ewangelii 260-359
Komentarz CE 1-47
Komentarz CE 48-100
Komentarz CE 101-152
Komentarz CE 153-204
Komentarz CE 205-251
Komentarz CE 252-304
Komentarz CE 305-359
Podstawy przyjętej datacji wydarzeń ewangelicznych
Ogólny układ synopsy
Plan komparabli
Dodatek I – Spór o szabat i przepisy Prawa
Dodatek II – Proces Jezusa z podziałem na sceny
Dodatek III – Plan synoptyczny KCE. Chronologia i lokalizacja rozdziałów
Dodatek IV – Przekaz o ustanowieniu Eucharystii
Dodatek V – Przykazania judaizmu
Rozdziały synopsy indeks według Ewangelii
Bibliografia
Edycja pełna cytaty komparatywnej Ewangelii

Metoda wskazywania komparatywnych fragmentów

  • W nawiasie klamrowym jest wskazane czy dany rozdział stanowi kontynuację poprzedniego rozdziału, tzn. jest wspólną jednostką opisową z poprzednim rozdziałem – jeśli tak, to takie rozdziały są połączone przez wspólny tok narracji z nazwaniem tematu i symbolem części.
  • Komparatywną cytatę czterech Ewangelii będziemy nazywać w skrócie Komparablą Ewangelii.
  • Komparabla podstawowa może być dwojakiego rodzaju:
    • komparabla prosta – stanowi ona ciągły cytat z jednej ewangelii
    • komparabla właściwa składająca się z cytatów pochodzących z kilku źródeł, czyli z różnych ewangelii.
  • Do komparabli właściwej wchodzą wersety pojedyncze lub pary wersetów, b. rzadko trzy wersety, a czasem tylko 1/2 lub 1/3 wersetu, z dwóch, trzech lub czterech ewangelii, zawierające tą samą myśl, tą samą treść, podobnie wyrażoną i w podobnym kontekście użytą. Jeśli chodzi o komparablę prostą, to obowiązuje tutaj zasada, że do komparabli prostej może wejść tylko jeden ciągły cytat i tylko z jednej ewangelii.

Sygnatura komparabli

Początek komparabli prostej będziemy zaznaczać poprzez specjalną sygnaturę numeru komparabli o ogólnej, maksymalnie rozwiniętej postaci, K9999: w postaci litery K, kolejnego numeru komparabli, i dwukropka, a początek komparabli właściwej symbolem K9999=; przy czym:

  • znak ‘=’ wskazuje, że w komparabli właściwej są wybrane i zestawione do porównania cytaty z dwóch lub więcej ewangelii.
  • Pierwszy werset pierwszego cytatu w komparabli właściwej jest zaznaczony znakiem otwarcia nawiasu kwadratowego, tj. „[”, po numerze kolejnym wersetu Cytaty Ewangelii,
  • pierwszy werset końcowego cytatu w komparabli właściwej jest w ten sam sposób wyróżniony znakiem zamknięcia nawiasu kwadratowego „]”,
  • natomiast pierwszy werset każdego środkowego cytatu jest wyróżniony znakiem „•” (bullet).

Identyfikacja rozdziałów

Identyfikacja rozdziałów opiera się na wyodrębnieniu jednostek treściowych zgodnych z Biblią Tysiąclecia lub znaczącymi synopsami, które brano pod uwagę przy wyodrębnianiu rozdziałów i wyborze perykop składających się na te rozdziały. Werset, w ramach KCE (Komparatywnej cytaty Ewangelii), to zawsze pojedynczy werset lub część wersetu z dokładnie jednej ewangelii. Porządek wersetów w ramach rozdziałów Komparatywnej cytaty Ewangelii:

  • Chronologia akcji w ramach opisywanego zdarzenia, jak również przekazywana treść i narracja, są w pierwszym rzędzie brane pod uwagę.
  • Porządek wersetów z perykopy danej ewangelii w rozdziale synopsy jest zasadniczo zgodny z kolejnością wersetów w perykopie Ewangelii.
  • Kiedy kolejność jest przestawiona, zaznaczono to w sygnaturze wersetu specjalnym symbolem, tj. „*”, przed skrótem oznaczającym księgę – symbol ten oznacza, że dany werset występuje wcześniej, niż to by wynikało z jego nominalnej kolejności w perykopie ewangelii.
  • Na komparablę właściwą z założenia składa się kilka cytatów z różnych ewangelii. Porządek cytatów zazwyczaj jest następujący:
    • cytat z Mk, przed cytatem z Mt, przed cytatem z Łk, przed cytatem z J, tzn. w chronologicznej kolejności powstawania ewangelii zgodnie z dzisiejszą wiedzą.
    • wyjątki od tej reguły, np. przy formułach błogosławieństw z Kazania na Górze Ewangelista Łukasz korzystał ze starszych formuł i dlatego dano im pierwszeństwo.
    • Inne wyjątki mogą wynikać ze względów narracyjnych, gdy cytat w innej kolejności lepiej łączy się z otaczającymi go wersetami pozwalając na pełniejsze wydobycie treści danej perykopy.
    • Jeszcze jednym wyjątkiem jest zasada: mniej wymagająca lekcja przed bardziej wymagającą lekcją.
  • Dla celu skonstruowania komparabli tekst wersetu jest dzielony na części (a,b), niezwykle rzadko (a,b,c) – starano się tego sposobu nie nadużywać i stosować tylko w bardzo uzasadnionych przypadkach (w KCE jest 15 wersetów podzielonych na trzy części, podczas gdy wersetów dzielonych na dwie części jest 341, z ogólnej sumy 3796 przytoczonych w KCE całych wersetów z ksiąg NT).
  • W przypadku, gdy opis ewangelicznego wydarzenia wiąże się z odbyciem drogi, zaznaczone jest to dłuższą poziomą kreską między miejscami (miejscowościami), których dotyczy dany rozdział.
  • W niektórych miejscach była potrzeba odwołania się do wariantów tekstu niewystępujących w podstawowej wersji polskiej [BT w.5] i greckiej [GNT] Pisma Świętego NT. Inkluzja tekstu (w sensie dodatkowego tekstu będącego różnicą w stosunku do wersji podstawowej) jest zaznaczona przez użycie nawiasów klamrowych, tj. { }, w których umieszczony jest tekst inkluzji, oraz z zaznaczeniem następnie w nawiasie kwadratowym, źródła pochodzenia cytatu inkluzji tekstu; ominięcie jakiegoś fragmentu tekstu zaznaczane jest podwójnymi nawiasami klamrowymi, czyli {{ }}, wraz z podaniem źródła, które potwierdza taką wersję tekstu.

Komentarz konstrukcyjny

W komentarzu konstrukcyjnym są wyróżnione maksymalnie cztery części, tzw. aspekty komentarza:

  • Konstrukcja. Ten aspekt komentarza obejmuje: kolejność rozdziałów, łączność między rozdziałami poprzez tok narracji, podział na rozdziały, wybór perykop do rozdziału, zaznaczenie wiodącej kolejności wersetów, jeśli były różnice w układzie treści pomiędzy ewangeliami.
  • Datacja. Tutaj zawarte są uwagi, co do podstawy przyjęcia zakładanego czasu, w którym dane wydarzenie ewangeliczne mogło mieć miejsce, czyli w skrócie, co do datacji wydarzenia. Datacja może wynikać albo z przesłanek chronologicznych dostępnych w ewangeliach i pozycjach bibliograficznych, jak też z następstwa wydarzeń i ekstrapolacji odpowiedniego przedziału czasowego.
  • Miejsce. Komentowane są tutaj wszelkie dane dotyczące tego, gdzie wydarzenie ewangeliczne ma miejsce, wszelkie dane lokalizacyjne czy topograficzne, oraz przytaczana jest tradycja w tym zakresie.
  • Tekst. Zawiera komentarz pomagający w odczytaniu tekstu rozdziału, szczególnie odnoszący się do dosłownego znaczenia tekstu, dla mało oczywistych, trudniejszych słów czy fragmentów.

O AUTORZE

Sławomir Snela – absolwent Podyplomowego Studium Biblijnego przy Papieskim Fakultecie Teologicznym we Wrocławiu (2012), inżynier w specjalności Inżynieria oprogramowania (2010), magister inżynier fizyki (1985) na Politechnice Wrocławskiej, informatyk na Uniwersytecie Wrocławskim (administracja i obsługa systemów z bazą Oracle). Mąż Bożeny i ojciec Małgorzaty. W wolnym czasie słucha muzyki (najchętniej J. S. Bacha).